โรงงานควรลงชีวมวลหรือโซลาร์ ตอบจากลักษณะการใช้พลังงาน

คำถามนี้ถูกถามบ่อยและมักตอบผิด เพราะชีวมวลกับโซลาร์ไม่ได้แข่งกันตรง ๆ มันตอบโจทย์คนละอย่าง

ภาพประกอบ: Kuyune บน Unsplash

แยกให้ชัดก่อน โรงงานคุณต้องการความร้อนหรือไฟฟ้า

โซลาร์ผลิตไฟฟ้า เหมาะกับโหลดไฟ เช่น มอเตอร์ แสงสว่าง ระบบปรับอากาศ ระบบอัดอากาศ

ชีวมวลผลิตความร้อน เหมาะกับไอน้ำ น้ำร้อน และกระบวนการที่ต้องใช้อุณหภูมิสูง

ถ้าโรงงานใช้ไอน้ำในกระบวนการผลิต แผงโซลาร์ที่ผลิตไฟฟ้าอย่างเดียวไม่ตอบโจทย์นั้นโดยตรง ความร้อนกระบวนการทำได้จากปั๊มความร้อน หม้อไอน้ำไฟฟ้า หรือโซลาร์เทอร์มอลก็ได้ (โรงเบียร์แห่งหนึ่งในสเปนใช้โซลาร์เทอร์มอล 30 MW ผลิตความร้อน ตามข้อมูลของ IEA) แต่การใช้ไฟฟ้าทำความร้อนโดยตรงมักแพงกว่าใช้เชื้อเพลิง ยกเว้นปั๊มความร้อน IEA ระบุว่าหม้อไอน้ำไฟฟ้าล้วนมีต้นทุนเดินเครื่องราว 4 เท่าของหม้อไอน้ำก๊าซในสหรัฐฯ

ตารางเทียบสั้น ๆ

	โซลาร์	ชีวมวล
ผลิตอะไร	ไฟฟ้า	ความร้อน ไอน้ำ
เดินตอนกลางคืน	ไม่ได้ ต้องมีแบตหรือดึงจากกริด	ได้ ตราบใดที่มีเชื้อเพลิง
ต้นทุนหลัง ลงทุน	เชื้อเพลิงฟรี	ต้องซื้อเชื้อเพลิงต่อเนื่อง
พื้นที่ที่ใช้	หลังคาหรือพื้นที่โล่ง	ลานกองเชื้อเพลิง
ความแน่นอน	ขึ้นกับแดด	คุมได้ ถ้าซัพพลายมั่นคง
คนดูแล	น้อยมาก	ต้องมีคนป้อนและเก็บขี้เถ้า

ทำไมหลายโรงจบที่ใช้ทั้งคู่

โรงงานแปรรูปอาหาร โรงยาง และโรงแรม มีทั้งโหลดไฟและโหลดความร้อนพร้อมกัน

รูปแบบที่พบบ่อยคือ โซลาร์บนหลังคาลดค่าไฟกลางวัน และชีวมวลในหม้อไอน้ำแทนน้ำมันเตาหรือ LPG สองอย่างนี้ไม่ทับกัน แต่ละอย่างกินส่วนที่ตัวเองถนัด

ข้อจำกัดที่ต้องยอมรับของแต่ละอย่าง

โซลาร์ ผลิตได้เฉพาะกลางวัน วันฝนตกได้น้อย และถ้าโรงงานเดินกะกลางคืนเป็นหลัก ประโยชน์จะจำกัด

ชีวมวล ต้องมีพื้นที่กอง ต้องมีคนดูแล มีขี้เถ้าให้จัดการ และต้นทุนไม่ได้จบที่การลงทุนครั้งเดียวเพราะต้องซื้อเชื้อเพลิงตลอด

ข้อดีของชีวมวลคือ ควบคุมได้ ไม่ขึ้นกับสภาพอากาศ และเดินได้ 24 ชั่วโมงถ้าซัพพลายมั่นคง

เริ่มตรงไหน

ดูบิลค่าพลังงานย้อนหลังหนึ่งปี แล้วแยกว่าเงินไปกับ ไฟฟ้า เท่าไร กับ เชื้อเพลิงสำหรับความร้อน เท่าไร

ก้อนไหนใหญ่กว่า เริ่มจากก้อนนั้น ไม่ใช่เริ่มจากเทคโนโลยีที่กำลังเป็นที่พูดถึง

ถ้าก้อนความร้อนใหญ่และตอนนี้ใช้น้ำมันเตา ถ่านหิน หรือ LPG อยู่ ส่งตัวเลขมาให้เราคำนวณส่วนต่างให้ โทร 092-392-2292

ที่มาของข้อมูล

• IEA, Can low-temperature heat in factories be electrified competitively? (9 Dec 2025)