ถ่านหินและชีวมวล: ทางเลือกสู่พลังงานยั่งยืนเพื่ออนาคต

ชีวมวล: ทางเลือกสะอาดเพื่ออนาคต

ชีวมวล คือสารอินทรีย์ที่ได้จากพืชและสัตว์ เช่น เศษไม้ ขยะ และวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ซึ่งสามารถนำมาใช้ผลิตพลังงานความร้อนและไฟฟ้าได้ ชีวมวลเป็นแหล่งพลังงานหมุนเวียนที่สามารถทดแทนได้ตามธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง

• ข้อดีของเชื้อเพลิงชีวมวล

  • ความเป็นกลางทางคาร์บอน: การใช้เชื้อเพลิงชีวมวลช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สุทธิอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากพืชจะดูดซับ CO2 กลับไปใช้ในกระบวนการสังเคราะห์แสง ทำให้เป็น พลังงานที่เป็นกลางทางคาร์บอน หรือมีคาร์บอนต่ำ
  • การจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพ: ชีวมวลช่วยจัดการขยะอินทรีย์ ซึ่งจะช่วยลดการปล่อยก๊าซมีเทนจากการย่อยสลาย ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่อันตรายกว่าคาร์บอนไดออกไซด์หลายเท่า
  • ประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม: ภาคพลังงานชีวมวลสามารถสร้างงานและรายได้เพิ่มเติมให้กับเกษตรกรและเจ้าของป่าไม้ โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบท ซึ่งจะช่วย เสริมสร้างเศรษฐกิจในท้องถิ่น และกระจายความเสี่ยงด้านพลังงาน
  • ลดมลพิษทางอากาศ: ชีวมวลมีปริมาณกำมะถันต่ำกว่าถ่านหินมาก จึงไม่ก่อให้เกิดปัญหาฝนกรด
  • ความหลากหลายและการประยุกต์ใช้: ชีวมวลมีความอเนกประสงค์สูง สามารถนำมาใช้ในหลายรูปแบบ เช่น เชื้อเพลิงแข็ง เชื้อเพลิงเหลว (เช่น เอทานอล ไบโอดีเซล) ก๊าซชีวภาพ และยังสามารถนำไปผลิตเป็นสารเคมีชีวภาพได้ นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีการพัฒนาเชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน (SAF) จากวัตถุดิบชีวมวลเพื่อใช้ในการบิน

• ความแตกต่างระหว่าง wood chip และ wood pellet

  • ไม้สับ (Wood chip) และ ชีวมวลอัดแท่ง (Wood pellet) เป็นเชื้อเพลิงชีวมวลที่มาจากไม้และเศษไม้ โดยชีวมวลอัดแท่งเป็นรูปแบบที่ผ่านกระบวนการแปรรูปและอัดให้มีความหนาแน่นสูงกว่าไม้สับ. ด้วยความหนาแน่นที่สูงกว่า ทำให้ wood pellet สะดวกต่อการจัดเก็บและขนส่ง มากกว่า wood chip ซึ่งเป็นรูปแบบที่หยาบกว่า

ผลกระทบของถ่านหินและบทบาทของประเทศไทยในการเปลี่ยนผ่านพลังงาน

ถ่านหิน เป็นตัวการสำคัญที่สุดต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ โดยโรงไฟฟ้าถ่านหินเป็นแหล่งกำเนิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ถึง 37% ของการปล่อยทั่วโลก และคิดเป็น 72% ของก๊าซเรือนกระจกจากภาคการผลิตไฟฟ้า

• ผลกระทบของถ่านหินต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ

  • การใช้น้ำและมลพิษทางน้ำ: การทำเหมืองและการเผาไหม้ถ่านหินใช้ทรัพยากรน้ำจืดในปริมาณมหาศาลและก่อมลพิษทางน้ำอย่างร้ายแรง รวมถึงการปนเปื้อนโลหะหนักและสารพิษอันตราย เช่น สารหนู แคดเมียม ปรอท และตะกั่ว การระบายน้ำร้อนยังทำลายสิ่งมีชีวิตในน้ำ
  • มลพิษทางอากาศ: มลพิษทางอากาศจากโรงไฟฟ้าถ่านหินเป็น สาเหตุหลักของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร หลายล้านคนต่อปี โดยเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคระบบทางเดินหายใจ มะเร็งปอด โรคหัวใจ และหลอดเลือด ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ที่ปล่อยออกมาสามารถแพร่กระจายลึกเข้าสู่ปอดและกระแสเลือด ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อสุขภาพ
  • มาตรฐานการปล่อยมลพิษที่หย่อนยาน: มาตรฐานการปล่อยมลพิษของไทยสำหรับโรงไฟฟ้าถ่านหินยังคงสูงกว่ามาตรฐานสากลในหลายประเทศ เช่น สหภาพยุโรป จีน และสหรัฐอเมริกา ถึง 10 เท่า ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพอากาศและสุขภาพของประชาชน

• บทบาทของประเทศไทยในการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

  • ประเทศไทยตระหนักถึงความจำเป็นในการลดการพึ่งพาพลังงานฟอสซิล โดยตั้งเป้าหมายที่จะ ยุติการใช้พลังงานถ่านหินภายในปี 2580 และบรรลุความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ภายในปี 2050 และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี 2065
  • นโยบายส่งเสริมพลังงานทดแทน: รัฐบาลส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนและพลังงานทางเลือกต่างๆ เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม และชีวมวล. แผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก (AEDP2018) มีเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนเป็น 30% ของการใช้พลังงานขั้นสุดท้ายภายในปี 2580
  • การลงทุนจากภาคเอกชน: บริษัทเอกชนในไทยมีบทบาทสำคัญในการลงทุนและพัฒนาพลังงานสะอาด เช่น บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก (OR) ร่วมกับ การบินไทย ด้านการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน (SAF) นอกจากนี้ ปตท. และพันธมิตรยังลงทุนในเทคโนโลยีพลังงานสะอาดอย่างไฮโดรเจน เพื่อสนับสนุนเป้าหมายลดก๊าซเรือนกระจก
  • ต้นทุนพลังงานหมุนเวียนที่แข่งขันได้: ต้นทุนพลังงานแสงอาทิตย์ได้ลดลงอย่างมากถึง 83% ระหว่างปี 2010-2022 ทำให้เป็นทางเลือกที่น่าสนใจและสามารถแข่งขันกับพลังงานฟอสซิลได้ อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยยังต้องเร่งผลักดันและพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าให้รองรับพลังงานหมุนเวียนให้มากขึ้น เพื่อรักษาตำแหน่งผู้นำในภูมิภาคด้านพลังงานสะอาด

แหล่งอ้างอิง

• ภาพปก
• SAF อีกก้าวสำคัญในการลดโลกร้อน
• Sustainable Fuel
• OR x THAI Airways SAF
• SAF หรือ เชื้อเพลิงอากาศยานแบบยั่งยืน