ถ่านหินและชีวมวล: ผลกระทบต่อชีวิตและทางออกเพื่อสุขภาพที่ดีกว่า

โรงงานส่วนใหญ่เทียบเชื้อเพลิงจากค่าความร้อนต่อตัน บทความนี้เทียบจากสิ่งที่วัดได้ที่ปอดของคนงานและแหล่งน้ำรอบโรง เพราะนั่นคือต้นทุนที่ไม่เคยอยู่ในใบเสนอราคา

สิ่งที่ออกมาจากปล่องเมื่อเผาถ่านหิน

PM2.5 ฝุ่นละเอียดที่เล็กพอจะผ่านถุงลมปอดเข้าสู่กระแสเลือด เชื่อมโยงกับโรคทางเดินหายใจและหัวใจ

ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO2) ถ่านหินมีกำมะถันสูง เมื่อเผาจะได้ SO2 ซึ่งเป็นต้นเหตุของฝนกรดและการกัดกร่อนในปล่อง

ไนโตรเจนออกไซด์ (NOx) เกิดจากการเผาที่อุณหภูมิสูง ทำปฏิกิริยาในอากาศกลายเป็นฝุ่นทุติยภูมิ

โลหะหนัก ปรอท สารหนู และแคดเมียมที่ติดมากับถ่านหิน ไปสะสมในดินและแหล่งน้ำผ่านขี้เถ้าและน้ำชะกอง

ชีวมวลต่างตรงไหน

กำมะถันต่ำกว่ามาก ไม้มีกำมะถันน้อยกว่าถ่านหินหลายสิบเท่า SO2 จึงลดลงอย่างมีนัยสำคัญ และการกัดกร่อนจากกรดในปล่องลดตาม

คาร์บอนหมุนเวียนในรอบสั้น ต้นไม้ดูดซับ CO2 ระหว่างเติบโตและปล่อยกลับเมื่อเผา เป็นวงจรราว 25–35 ปีตามรอบตัดของต้นยางพารา ต่างจากถ่านหินที่ปลดปล่อยคาร์บอนซึ่งถูกกักไว้ใต้ดินมาหลายล้านปี

ข้อที่ต้องพูดให้ตรง

ชีวมวลไม่ได้สะอาดปราศจากมลพิษ การเผาไหม้ยังปล่อยฝุ่นและ NOx และถ้าเผาไม่สมบูรณ์ก็ได้ฝุ่นมากกว่าที่ควร

ขี้เถ้าไม้มีโพแทสเซียมสูง ซึ่งทำให้จุดหลอมเถ้าต่ำลง ต้องคุมอุณหภูมิเตาไม่ให้เกิดสแลกเกาะ นี่เป็นเรื่องเทคนิคที่ต้องจัดการ ไม่ใช่ข้อได้เปรียบ

ไม้มีโลหะหนักปริมาณน้อย แต่ไม่ใช่ศูนย์ สารหนู แคดเมียม ปรอท และตะกั่วมีอยู่ในไม้ในระดับเล็กน้อย มาตรฐานเม็ดไม้อัด ENplus จึงกำหนดเพดานไว้ (สารหนู ≤1, แคดเมียม ≤0.5, ปรอท ≤0.1 มก./กก.)

ข้อดีจริงคือ กำมะถันที่ต่ำกว่ามาก กับ การหมุนเวียนคาร์บอนในรอบสั้น ไม่ใช่การไม่ปล่อยอะไรเลย ใครบอกว่าชีวมวลไม่มีมลพิษ คนนั้นกำลังขายของ

เรื่องที่มักถูกมองข้าม: การเผาในแปลง

ในภาคใต้ รากและกิ่งใบยางพาราจากการโค่นมักถูกเผากลางแจ้ง ไม่มีการควบคุมอากาศ ไม่มีระบบดักฝุ่น และเกิดขึ้นพร้อมกันหลายแปลงในหน้าแล้ง

การนำส่วนนี้เข้าเตาอุตสาหกรรมที่มีระบบควบคุม จึงลดฝุ่นได้มากกว่าการเปรียบเทียบเชื้อเพลิงในเตาอย่างเดียว เพราะมันไปแทนที่การเผาที่แย่ที่สุดตั้งแต่ต้นทาง

อ่านต่อ: การเพิ่มมูลค่าตอและรากไม้ยางพารา

สำหรับโรงงานที่กำลังพิจารณา

ถ้ากำลังดูเรื่องเปลี่ยนเชื้อเพลิง เริ่มจากเผาร่วมสัดส่วนต่ำแล้วเก็บข้อมูลจริง ดูวิธีที่หน้าเปลี่ยนจากถ่านหินเป็นชีวมวล หรือโทรคุยกัน 092-392-2292

ที่มาของข้อมูล

• WHO, Types of pollutants
• US EPA, What is Acid Rain?
• US EPA, Basic Information about NO2
• US EPA, AP-42 §1.1 Bituminous and Subbituminous Coal Combustion
• US EPA, AP-42 §1.6 Wood Residue Combustion in Boilers
• ENplus, ST 1001 Requirements for companies
• ERIA, Chapter 2 rubberwood supply
• Frontiers in Energy Research, Ash and potassium in biomass (2025)
• กรมส่งเสริมการเกษตร, ข่าว 29 มี.ค. 2567 (29 มี.ค. 2567)