ใช้ชีวมวลแล้วรายงานคาร์บอนยังไง Scope 1 ลดจริงไหม

การเปลี่ยนจากถ่านหินมาใช้ชีวมวลมีผลต่อตัวเลข Scope 1 อย่างมีนัยสำคัญ แต่วิธีนับไม่ตรงไปตรงมาเหมือนที่หลายคนเข้าใจ บทความนี้อธิบายหลักการและข้อควรระวัง

ภาพประกอบ: Anne Nygård บน Unsplash

หลักการนับที่ใช้กันทั่วไป

ภายใต้แนวทางที่ใช้กันแพร่หลาย การเผาชีวมวลจะแยกรายงาน CO2 ส่วนที่มาจากชีวภาพออกจาก Scope 1 เพราะถือว่าคาร์บอนนั้นถูกดูดซับกลับในรอบการเติบโตของพืช

ผลคือตัวเลข Scope 1 จากการเผาเชื้อเพลิงลดลงชัดเจนเมื่อเปลี่ยนจากถ่านหินมาใช้ชีวมวล

แต่ไม่ใช่ศูนย์ ก๊าซอื่นที่เกิดจากการเผาไหม้ เช่น มีเทนและไนตรัสออกไซด์ ยังต้องนับใน Scope 1 ตามปกติ

กฎใหม่ที่กำลังจะมีผล GHG Protocol เผยแพร่มาตรฐาน Land Sector and Removals Standard เมื่อ 30 ม.ค. ค.ศ. 2026 และมีผลตั้งแต่ 1 ม.ค. ค.ศ. 2027 บริษัทที่ใช้พลังงานชีวมวลในสัดส่วนมีนัยสำคัญจะแยกรายงาน CO2 ชีวภาพได้ก็ต่อเมื่อนับการปล่อยตลอดวงจรชีวิตรวมถึงการเปลี่ยนการใช้ที่ดิน และควรรู้ว่าไม้มาจากไหน มิฉะนั้นต้องนับรวมใน Scope 1

สิ่งที่ต้องนับเพิ่ม ไม่ใช่ลดอย่างเดียว

การขนส่ง ถ้าเป็นรถของซัพพลายเออร์จะอยู่ใน Scope 3 ถ้าเป็นรถของโรงงานเองจะอยู่ใน Scope 1 ยิ่งขนไกลตัวเลขยิ่งสูง

พลังงานในการผลิตเชื้อเพลิง โดยเฉพาะไม้อัดเม็ดที่ต้องผ่านการอบแห้ง ส่วนนี้อยู่ใน Scope 3 ของผู้ใช้

นี่คือเหตุผลที่ระยะทางจากแหล่งวัตถุดิบมีผลต่อรายงาน ไม่ใช่แค่ต่อค่าขนส่ง เชื้อเพลิงที่ผลิตห่างออกไปสองชั่วโมงให้ผลทางคาร์บอนดีกว่าเชื้อเพลิงที่ขนข้ามประเทศมา

ข้อควรระวังในการเคลม

อย่าเคลมว่า "ปลอดคาร์บอน" ที่ถูกคือคาร์บอนหมุนเวียนในรอบสั้น ไม่ใช่ไม่ปล่อย การเคลมเกินจริงเป็นความเสี่ยงด้าน greenwashing ที่ผู้ตรวจสอบจับได้

ต้องมีหลักฐานแหล่งที่มา ผู้ตรวจสอบมักถามว่าไม้มาจากไหน เป็นของเหลือจากกระบวนการอื่นหรือปลูกเพื่อเผาโดยเฉพาะ เก็บเอกสารจากซัพพลายเออร์ไว้

แยกให้ชัดระหว่างลดกับย้าย ถ้าลดการปล่อยที่โรงงานแต่เพิ่มในห่วงโซ่อุปทาน ตัวเลขรวมอาจไม่ได้ดีขึ้นเท่าที่รายงาน

ผลพลอยได้ที่มักไม่ถูกนับ

ในภาคใต้ รากและกิ่งใบยางพารามักถูกเผากลางแจ้งหลังโค่น ซึ่งเผาไหม้ไม่สมบูรณ์และปล่อยฝุ่นสูง

การนำส่วนนี้เข้าเตาที่มีระบบควบคุมจึงลดการปล่อยที่ต้นทาง ไม่ใช่แค่เปลี่ยนเชื้อเพลิงในเตาของคุณ ส่วนนี้มักไม่ปรากฏในรายงานเพราะอยู่นอกขอบเขต แต่เป็นผลจริงที่เล่าได้ในเชิงคุณภาพ

เอกสารที่ควรขอจากซัพพลายเออร์

• แหล่งที่มาของวัตถุดิบ
• ค่าความร้อนและความชื้นต่อล็อต
• ระยะทางจากแหล่งผลิตถึงโรงงาน
• ปริมาณที่ส่งต่อรอบ พร้อมใบชั่ง

เราให้ข้อมูลเหล่านี้ได้เพราะผลิตเองที่ตรัง รู้ว่าไม้มาจากสวนไหน ติดต่อ 092-392-2292

ที่มาของข้อมูล

• GHG Protocol, Land Sector and Removals Standard v1.1
• GHG Protocol, Corporate Standard
• GHG Protocol, Land Sector and Removals Standard (overview)
• GHG Protocol, Stationary Combustion Guidance
• GHG Protocol, Scope 3 Standard