บิดาการยางพาราแห่งประเทศไทย: พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี

การปลูกยางพาราครั้งแรกของไทยที่มีหลักฐานชัดเจนอยู่ที่อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง เมื่อ พ.ศ. 2442 คนที่นำมาปลูกคือ พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี เจ้าเมืองตรัง

คนที่เริ่มต้นทุกอย่าง

ชื่อจีนของท่านคือ คอซิมบี๊ คำว่า "ซิมบี๊" แปลว่า "ผู้มีจิตใจดีงาม" ในภาษาฮกเกี้ยน ส่วน "ณ ระนอง" เป็นนามสกุลพระราชทาน ไม่ใช่ส่วนของชื่อจีน ท่านเกิดที่จังหวัดระนองเมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2400 และพูดได้ถึง 9 ภาษา

ท่านได้รับการยกย่องเป็น "บิดาแห่งยางพาราไทย" ไม่ใช่เพราะเป็นคนแรกที่เห็นต้นยาง แต่เพราะเป็นคนที่ทำให้มันกลายเป็นเศรษฐกิจของภูมิภาค

เหตุผลที่นำยางเข้ามา ไม่ใช่วิสัยทัศน์เรื่องยาง

ท่านไม่ได้เริ่มจากวิสัยทัศน์เรื่องยางอย่างเดียว ท่านลองปลูกทั้งกาแฟและยางพารา

ยางพาราคือตัวที่ไปได้ ยางพาราเข้ามาในสยามหลัง พ.ศ. 2425 ปี พ.ศ. 2442 ท่านปลูกยางที่กันตัง ท่านเคยไปดูงานที่มลายูแต่นำพันธุ์ยางกลับมาไม่ได้ เพราะเจ้าของสวนชาวตะวันตกหวงพันธุ์ ต่อมาปี พ.ศ. 2444 พระสถลสถานพิทักษ์นำกล้ายางกลับมาจากอินโดนีเซียได้ ชาวบ้านเรียกต้นยางชุดแรกนี้ว่า "ต้นยางเทศา"

จากตรังสู่ทั้งประเทศ

หลังพ้นตำแหน่งเจ้าเมืองตรัง ท่านได้เลื่อนเป็นสมุหเทศาภิบาลสำเร็จราชการมณฑลภูเก็ต ทำให้ผลักดันการปลูกยางได้กว้างขึ้น

การริเริ่มครั้งนั้นขยายไปทั่ว 14 จังหวัดภาคใต้ แล้วจึงไปภาคอื่น จนวันนี้ไทยเป็นผู้ผลิตยางพาราอันดับหนึ่งของโลก ปลูก 23.82 ล้านไร่ (ปี 2567) มีเกษตรกรกว่า 1.7 ล้านรายที่ขึ้นทะเบียนกับการยางแห่งประเทศไทย (ปี 2565)

เทศบาลเมืองกันตังบันทึกว่ายังมีต้นยางรุ่นแรกที่ปลูกเมื่อ พ.ศ. 2444 เหลืออยู่

ทำไมเรื่องนี้ยังเกี่ยวกับเราวันนี้

เราตั้งโรงงานที่ตรัง จังหวัดเดียวกับที่ยางพาราต้นแรกลง และเราไม่ได้ใช้น้ำยาง แต่ใช้เนื้อไม้จากต้นที่หมดรอบกรีดแล้ว

หนึ่งร้อยกว่าปีก่อน ท่านเปลี่ยนพืชที่ไม่มีมูลค่าให้กลายเป็นรายได้ของภาคใต้ วันนี้ตอและรากที่เคยถูกทิ้งไว้ในแปลงกำลังถูกเปลี่ยนเป็นเชื้อเพลิงด้วยเหตุผลเดียวกัน คือของที่มีอยู่แล้วแต่ยังไม่มีใครใช้ให้คุ้ม

อ่านต่อ: การเพิ่มมูลค่าตอและรากไม้ยางพารา

ที่มาของข้อมูล

• เทศบาลเมืองกันตัง, ยางพาราต้นแรกของประเทศไทย
• จังหวัดตรัง, วันยางพาราแห่งชาติ 2568
• สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, แหล่งศิลปกรรมอันควรอนุรักษ์
• สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, ปริมาณการผลิตยางพารา ระดับประเทศ ภาค และจังหวัด (ข้อมูล ณ 7 ก.ค. 2569)
• ฐานเศรษฐกิจ, จำนวนเกษตรกรชาวสวนยางที่ขึ้นทะเบียนกับ กยท. (24 ก.ย. 2565)